Espresso loopt te snel door: oorzaken en oplossingen

Loopt je koffie of espresso te snel door, dan is de maling meestal te grof, gebruik je te weinig koffie of tamp je te licht aan. Een espresso hoort in 25 tot 30 seconden door te lopen. Loopt een espresso sneller door, dan mis je smaak, body en balans. Met een paar gerichte aanpassingen los je een te snelle doorloop meestal zelf op.

Waarom die 25 tot 30 seconden belangrijk zijn, lees je in de blog over de ideale doorlooptijd van een espresso.

Wat gebeurt er als een espresso te snel doorloopt?

Een espresso die al na 10 tot 15 seconden in je tas staat, is te snel doorgelopen en ondergeëxtraheerd: het water heeft te weinig tijd gehad om smaakstoffen, oliën en zuren uit de gemalen koffie te halen. Een ondergeëxtraheerde espresso smaakt dun en zuur, en mist diepgang.

Waarom loopt een espresso te snel door?

Een espresso loopt te snel door als het water te weinig weerstand krijgt in de filterdrager. De meest voorkomende oorzaken van een te snelle doorloop zijn:

• Te grove maling: hoe grover de maling, hoe sneller het water door de koffie stroomt. Voor espresso heb je een fijne maling nodig, zodat het water meer tijd nodig heeft om door de koffie te lopen.
• Te weinig koffie: met te weinig gemalen koffie in de filterdrager moet het water door minder koffie. Het resultaat is een snelle, slappe espresso.
• Te lichte of ongelijke tampdruk: als je de koffie niet stevig en gelijkmatig aandrukt, ontstaan er kanaaltjes waar het water te snel doorheen schiet. Die kanaalvorming heet bij barista's channeling.
• Ongelijke verdeling in de filterdrager: ligt de koffie scheef of ongelijk verdeeld, dan zoekt het water de gemakkelijkste weg en loopt de espresso te snel door.

Hoe los je een te snelle doorloop van je espresso op?

Een te snelle doorloop los je op door het water meer weerstand te geven. Verander telkens één ding tegelijk en meet de doorlooptijd met een stopwatch.

1. Maal fijner. Begin bij de maalgraad: een fijnere maling geeft meer weerstand, waardoor het water trager door de koffie loopt. Pas de maalgraad in kleine stappen aan.
2. Gebruik meer koffie. Gebruik je 16 gram koffie, probeer dan eens 18 gram. Meer koffie geeft meer weerstand en dus een tragere doorloop. Let erop dat je filterdrager die hoeveelheid aankan.
3. Tamp stevig en gelijkmatig. Druk de koffie stevig en altijd met dezelfde kracht aan, en zorg dat de koffie vlak in de filterdrager ligt: gelijkmatig en vlak tampen is belangrijker dan hard tampen. Een goede tamper helpt daarbij.
4. Controleer je espressomachine. Zorg dat de machine schoon is, het filterbakje niet versleten is en je koffiebonen vers zijn. Kleine factoren hebben een grote invloed op de doorlooptijd.
5. Werk met een vaste verhouding. Een goed vertrekpunt is 18 gram koffie in en 36 gram espresso uit in 30 seconden. Met een vaste verhouding zie je meteen wat er verandert en kun je gemakkelijk bijsturen.

Tip van Café du Jour: zet tijdens het afstellen een paar testshots en schrijf je instellingen op. Zo weet je wat werkt en wat niet. Meer over de instellingen van je machine lees je in de blog over je espressomachine goed afstellen.

Hoe stel je de maalgraad goed af voor espresso?

De maalgraad is de belangrijkste factor bij een espresso die te snel of te traag doorloopt. Een te grove maling geeft een zure, slappe espresso; een te fijne maling laat de machine vastlopen of maakt de espresso bitter.

Begin voor espresso met een fijne maling, iets fijner dan tafelsuiker. Zet een shot en meet de doorlooptijd:

• Minder dan 25 seconden: maal iets fijner.
• Tussen 25 en 30 seconden: de maalgraad zit goed.
• Meer dan 30 seconden, of de espresso druppelt er nauwelijks uit: maal iets grover.

Kijk ook naar hoe de espresso uit de machine loopt. Loopt de espresso eruit als water, dan is de maling te grof. Komt de espresso traag en druppelend uit de machine, dan is de maling te fijn. Een gelijkmatige stroom met een dikke laag crema wijst op een goede maalgraad. Meer over de maalgraad per zetmethode lees je in de blog over de juiste maalgraad voor je koffie.

Werk je met voorgemalen koffie, dan kun je de maalgraad niet zelf bijstellen. Kies dan koffie met een espressomaling en stuur bij met de dosering en de tampdruk.

Tip van Café du Jour: noteer de stand van je koffiemolen, zeker als je een koffiemolen met draaiknop hebt. Zo kun je altijd terug naar de maling die het best werkt voor jouw koffiebonen en machine.

Loopt de koffie uit je volautomaat te snel door?

Loopt de koffie uit je volautomaat te snel door, dan staat de ingebouwde molen meestal te grof ingesteld of is de hoeveelheid koffie per tas te klein. Bij een volautomaat stel je de molen fijner in en kies je in het menu een hogere koffiesterkte. Tampen hoeft bij een volautomaat niet: de machine drukt de gemalen koffie zelf aan.