Espresso die uit de portafilter in een tas doorloopt
In het kort: Een klassieke espresso loopt idealiter 25 tot 30 seconden door bij 18 tot 20 gram gemalen koffie en een uitloop van 36 tot 40 ml. Onder 20 seconden wordt het shot vaak waterig en zuur, boven 35 seconden bitter en overgeëxtraheerd. Pas eerst de maling aan, daarna eventueel tampingdruk of dosering.

Een espresso moet 25 tot 30 seconden doorlopen. Die doorlooptijd is de richtlijn voor een klassieke espresso van 18 tot 20 gram gemalen koffie met een uitloop van 36 tot 40 ml. Loopt een espresso in minder dan 20 seconden door, dan smaakt hij waterig en zuur; duurt het langer dan 35 seconden, dan wordt hij bitter en overgeëxtraheerd. Een ristretto loopt bewust korter (15 tot 20 seconden), een lungo bewust langer (35 tot 40 seconden).

Wat is de doorlooptijd van een espresso?

De doorlooptijd van een espresso, ook extractietijd genoemd, is de tijd die het water nodig heeft om door de gemalen koffie in de portafilter te stromen: vanaf het moment dat je de espressoknop indrukt tot de laatste druppel in de tas valt. Je meet de doorlooptijd in seconden, met een stopwatch of met de ingebouwde timer van de espressomachine.

De doorlooptijd is niet hetzelfde als de opwarmtijd van de machine of de pre-infusie. Wel is de doorlooptijd een directe graadmeter voor de extractie en dus voor de smaak: een espresso die te snel of te traag doorloopt, is zelden in balans.

Hoe lang moet een espresso doorlopen?

Hoe lang een espresso precies moet doorlopen, hangt af van vier factoren:

  • Hoeveelheid koffie: standaard 18 tot 20 gram gemalen koffie.
  • Gewenste uitloop: meestal 36 tot 40 ml espresso.
  • Branding van de bonen: donker en licht gebrande koffiebonen gedragen zich anders in de machine.
  • Persoonlijke smaak: de richtlijn is een vertrekpunt; je eigen smaak bepaalt de fijnafstelling.

Doorlooptijd en smaak van een espresso hangen zo samen:

DoorlooptijdSmaakprofielVaak de oorzaak
Minder dan 20 sec.Waterig, zuurTe grof gemalen of te weinig koffie
25 tot 30 sec.Rijk, in balansJuiste instellingen
Meer dan 35 sec.Bitter, overgeëxtraheerdTe fijn gemalen of te veel koffie

Doorlooptijd van een ristretto en een lungo

Een ristretto en een lungo hebben bewust een andere doorlooptijd dan een klassieke espresso. Die afwijking is geen fout, maar een keuze die past bij je smaak of bij het type boon.

Een ristretto (Italiaans voor 'beperkt') is een korter shot: je gebruikt dezelfde hoeveelheid gemalen koffie, maar laat minder water doorstromen, meestal in 15 tot 20 seconden. Een ristretto is geconcentreerd en stroperig, met veel body en minder bitterheid. Voor een ristretto maal je de koffie best iets fijner.

Een lungo ('lang') laat je juist langer doorlopen, vaak 35 tot 40 seconden. Een lungo heeft een groter volume, maar ook een lichter en bitterder profiel, omdat er meer bittere stoffen uit de koffie oplossen. Voor een lungo maal je de koffie iets grover, zodat de filter niet verstopt raakt en de koffie niet overextraheert. Het verschil tussen de drie lees je in het verschil tussen espresso, ristretto en lungo.

Hoe pas je de doorlooptijd van een espresso aan?

De doorlooptijd van een espresso pas je aan met drie instellingen: de maling, de tampingdruk en de dosering.

  1. Maling: hoe fijner de maling, hoe trager de espresso doorloopt. Twijfel je over de juiste instelling, lees dan hoe je de juiste maalgraad instelt.
  2. Tampingdruk: hoe steviger je de koffie in de filterhouder aandrukt, hoe trager het water erdoor stroomt.
  3. Dosering: meer koffie in de filter geeft een langere doorlooptijd. Meer daarover lees je in de juiste verhouding tussen koffie en water voor espresso.

Verander nooit meerdere instellingen tegelijk. Begin met de maling en werk pas daarna aan de tamping en de dosering; zo weet je welke aanpassing het verschil maakt.

Hoe meet je de doorlooptijd van een espresso?

De doorlooptijd van een espresso meet je met een weegschaal met timer of met een aparte stopwatch. Start de timer zodra je het shot start en stop zodra het gewenste volume in de tas zit. Controleer daarna drie dingen:

  • de tijd in seconden;
  • het gewicht of het volume, in gram of ml;
  • de straal: een goede espresso loopt als een dunne straal honing uit de portafilter.

Meet de doorlooptijd telkens op dezelfde manier. Een consequente meting maakt het resultaat herhaalbaar, ook wanneer je een nieuwe zak koffiebonen opent.

Wat doe je als de doorlooptijd afwijkt?

Wijkt de doorlooptijd van je espresso af, dan stuur je eerst bij met de maling en de tamping:

ProbleemOplossing
Het shot loopt te snel doorFijner malen, steviger tampen
Het shot loopt te traag doorGrover malen, minder koffie doseren
Het shot spat of loopt ongelijk doorTamping en verdeling van de koffie in de filter controleren

Loopt je espresso structureel te snel door, lees dan waarom je espresso te snel doorloopt. Gaat het eerder om de bereiding in het algemeen, bekijk dan de veelgemaakte fouten bij het zetten van een espresso.

Is de doorlooptijd van een espresso een vaste regel?

De doorlooptijd van een espresso is geen vaste regel, maar een richtlijn: 25 tot 30 seconden helpt je de balans te vinden tussen body, bitterheid en zuurgraad. Wie systematisch meet en telkens één instelling aanpast, krijgt grip op de smaak van zijn espresso. Koffiebonen en gemalen koffie voor je espressomachine vind je in het assortiment koffie.

Veelgestelde vragen over espresso-doorlooptijd
Wat is de ideale doorlooptijd van een espresso?
De richtlijn is 25 tot 30 seconden voor een klassieke espresso, gezet met 18-20 gram koffie.
Hoe lang moet een ristretto doorlopen?
Een ristretto loopt korter door dan een espresso: typisch 15 tot 20 seconden.
Hoe lang moet een lungo doorlopen?
Een lungo loopt langer door, meestal 35 tot 40 seconden.
Waarom loopt mijn espresso te snel door?
Meestal door een te grove maling of te weinig koffie in de portafilter. Maal fijner en/of doseer meer.
Waarom loopt mijn espresso te langzaam door?
Vaak door een te fijne maling of te veel koffie. Maal grover en/of verminder de dosering.