Fabels over koffie en cafeïne
In het kort: Een gewone hoeveelheid koffie droogt je niet uit, maakt je niet nuchter na alcohol en bevat als espresso per tas meestal minder cafeïne dan filterkoffie. Vier tassen van 200 ml koffie gaven bij 50 mannen geen verschil in lichaamsvocht tegenover dezelfde hoeveelheid water; espresso bevat gemiddeld 60 tot 80 mg cafeïne per 30 ml.

Drie hardnekkige fabels over koffie kloppen niet: een gewone hoeveelheid koffie droogt je niet uit, koffie maakt je niet nuchter na alcohol, en een espresso bevat per tas meestal minder cafeïne dan een tas filterkoffie. Over koffie en cafeïne circuleren veel tegenstrijdige adviezen; per fabel lees je hier wat onderzoek erover zegt.

Fabel 1: droogt koffie je uit?

Nee, een gewone hoeveelheid koffie droogt je niet uit. Cafeïne werkt licht vochtafdrijvend, waardoor je iets vaker moet plassen, maar een tas koffie bestaat grotendeels uit water. Het water in koffie telt mee voor je dagelijkse vochtinname en weegt op tegen het kleine extra vochtverlies via de urine.

Een overzichtsstudie van Maughan en Griffin in het Journal of Human Nutrition and Dietetics vond geen aanwijzingen dat cafeïnehoudende dranken als deel van een normaal voedingspatroon meer vochtverlies veroorzaken dan de hoeveelheid die je drinkt. Een grote losse dosis cafeïne heeft bij mensen die zelden cafeïne gebruiken wel een kortstondig vochtafdrijvend effect, maar het lichaam went daar snel aan.

Een studie in PLOS ONE vergeleek bij 50 mannen die gewoonlijk koffie drinken drie dagen met vier tassen koffie van 200 ml per dag met drie dagen met dezelfde hoeveelheid water. Het lichaamsvocht verschilde niet tussen beide periodes. Meer over koffie en vocht lees je in droog je uit van koffie.

Fabel 2: word je nuchter van koffie?

Nee, koffie maakt je niet nuchter na het drinken van alcohol. Cafeïne kan je wakkerder en alerter laten voelen, maar cafeïne verlaagt het alcoholgehalte in je bloed niet. Met koffie voel je je misschien minder dronken, terwijl je in werkelijkheid net zo onder invloed bent als zonder koffie.

Onderzoekers van Temple University, onder wie Thomas Gould, testten het effect van cafeïne en alcohol bij muizen; de resultaten verschenen in 2009 in het tijdschrift Behavioral Neuroscience en werden toegelicht in een persbericht van de Amerikaanse vereniging van psychologen (APA). Cafeïne maakte de muizen alerter, maar herstelde de leerproblemen door alcohol niet.

Volgens de onderzoekers kan de combinatie van cafeïne en alcohol mensen het gevoel geven dat ze niet onder invloed zijn. Dat valse gevoel kan leiden tot slechte beslissingen, zoals denken dat je nog veilig met de auto kunt rijden. Alleen tijd laat het alcoholgehalte in je bloed dalen; een tas koffie versnelt dat niet.

Fabel 3: zit er meer cafeïne in espresso dan in gewone koffie?

Nee, per tas bevat een espresso meestal minder cafeïne dan een tas filterkoffie. Een espresso van 30 ml bevat gemiddeld 60 tot 80 mg cafeïne, een tas filterkoffie van 120 ml gemiddeld 90 tot 120 mg. Hoeveel cafeïne er precies in een tas zit, hangt af van de koffiebonen, de zetmethode en de verhouding tussen koffie en water.

Espresso bevat wel meer cafeïne per milliliter dan filterkoffie, omdat espresso veel geconcentreerder is. Omdat je een espresso in een kleine tas drinkt, krijg je per tas toch minder cafeïne binnen. Wie koffie drinkt voor de cafeïne, haalt dus meer uit een grote tas filterkoffie dan uit één espresso.

Ook de branding speelt mee in de verwarring over cafeïne in espresso. Espressokoffie is vaak donkerder gebrand, en die krachtige, bittere smaak associëren veel mensen met meer cafeïne. Licht gebrande koffie bevat echter vaak iets meer cafeïne dan donker gebrande koffie, al is dat verschil klein. Meer cijfers per koffiesoort vind je in hoeveel mg cafeïne er in koffie zit, en het verschil tussen lichte, medium en donkere branding.

De drie fabels over koffie op een rij

  • Koffie en uitdroging: een gewone hoeveelheid koffie droogt je niet uit; het water in koffie telt mee voor je vochtinname.
  • Koffie en alcohol: koffie maakt je niet nuchter; cafeïne maakt je alerter, maar het alcoholgehalte in je bloed blijft gelijk.
  • Espresso en cafeïne: een espresso van 30 ml bevat per tas minder cafeïne dan een tas filterkoffie van 120 ml, al is espresso geconcentreerder.