Is koffie vochtafdrijvend? Wat cafeïne doet met je vochtbalans

Koffie is licht vochtafdrijvend door de cafeïne, maar een gewone hoeveelheid koffie droogt je niet uit. Het vocht dat je met een tas koffie binnenkrijgt, weegt grotendeels op tegen het kleine extra vochtverlies via de urine. Bij mensen die dagelijks koffie drinken, wordt het vochtafdrijvende effect van cafeïne bovendien kleiner.

Wat betekent vochtafdrijvend?

Vochtafdrijvend betekent dat een stof ervoor zorgt dat je lichaam meer vocht afvoert via de urine. Een vochtafdrijvend middel heet ook een diureticum. Behalve koffie worden ook thee en cranberrysap soms vochtafdrijvend genoemd.

Of een vochtafdrijvende drank ook tot uitdroging leidt, hangt af van de hoeveelheid en van hoe je lichaam erop reageert. Bij koffie gaat het vooral om de hoeveelheid cafeïne in koffie.

Is koffie vochtafdrijvend? Wat het onderzoek zegt

Koffie werkt een beetje vochtafdrijvend, omdat cafeïne de nieren aanzet om iets meer vocht uit te scheiden dan normaal. Cafeïne is vooral bekend om de stimulerende werking op het zenuwstelsel; het vochtafdrijvende effect van cafeïne is daarnaast klein. Cafeïne zit niet alleen in koffie, maar ook in thee, cola en energiedranken; hoe sterk het vochtafdrijvende effect is, hangt af van de totale hoeveelheid cafeïne die je binnenkrijgt.

Onderzoek wijst erop dat het lichaam van regelmatige koffiedrinkers went aan cafeïne. Bij wie dagelijks koffie drinkt, wordt het vochtafdrijvende effect daardoor kleiner of verdwijnt het. Bij mensen die zelden cafeïne binnenkrijgen, kan het effect iets sterker zijn, maar ook dan leidt een gewone hoeveelheid koffie doorgaans niet tot uitdroging.

Een studie van Killer, Blannin en Jeukendrup in het wetenschappelijke tijdschrift PLOS ONE vergeleek bij 50 mannen die gewoonlijk koffie drinken drie dagen met vier tassen koffie van 200 ml per dag met drie dagen met dezelfde hoeveelheid water. Het totale lichaamsvocht verschilde niet tussen beide periodes. De onderzoekers vonden dus geen aanwijzing dat een matige hoeveelheid koffie uitdroogt. Die studie gebeurde wel alleen bij mannen die al aan koffie gewend waren.

Droogt koffie je uit?

Nee, een gewone hoeveelheid koffie droogt je niet uit. Cafeïne kan ervoor zorgen dat je iets vaker naar het toilet moet, maar dat betekent niet automatisch dat je vocht tekortkomt. Een tas koffie bestaat grotendeels uit water, en dat water telt mee voor je dagelijkse vochtinname.

Pas bij een erg hoge cafeïne-inname, bijvoorbeeld veel espresso's kort na elkaar, kan het vochtafdrijvende effect van koffie merkbaar worden. Ook dan is de reactie per persoon verschillend.

Hoeveel koffie kun je drinken zonder uit te drogen?

Een matige hoeveelheid koffie verstoort de vochtbalans van gewone koffiedrinkers niet: in de studie van Killer en collega's ging het om vier tassen koffie per dag. Hoeveel cafeïne vier tassen koffie bevatten, hangt af van de koffiesoort, de zetwijze en de grootte van de tas.

Voor cafeïne in het algemeen stelde de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) in een wetenschappelijk advies dat tot 400 mg cafeïne per dag, verspreid over de dag, voor volwassenen geen veiligheidsrisico vormt. Voor zwangere vrouwen ligt die grens volgens EFSA op 200 mg per dag. De grenzen van EFSA gaan over de veiligheid van cafeïne in het algemeen, niet specifiek over de vochtbalans.

Koffie en je vochtbalans: wat je best weet

Water blijft de basis van je vochtinname. In de voedingsdriehoek van het Vlaams Instituut Gezond Leven is water de belangrijkste drank, met ongezoete koffie en thee als aanvulling. Over koffie en vochtbalans zijn nog deze punten nuttig om te weten:

• Vocht uit voeding: je krijgt niet alleen vocht binnen via water en koffie, maar ook via thee, fruit en andere voedingsmiddelen.
• Gewenning aan cafeïne: wie zelden koffie drinkt, merkt het vochtafdrijvende effect van cafeïne sneller dan iemand die elke dag koffie drinkt.
• Cafeïnevrije koffie: cafeïnevrije koffie bevat nagenoeg geen cafeïne en heeft daardoor ook nagenoeg geen vochtafdrijvend effect van cafeïne.