Tas koffie: wat cafeïne met je lichaam doet
In het kort: Cafeïne komt ongeveer 10 minuten na koffie drinken in je bloed en remt adenosine, waardoor je je rond 20 minuten later meestal alerter en minder moe voelt. De effecten nemen doorgaans binnen 2 tot 12 uur af; wie dagelijks koffie drinkt en stopt, kan na 12 tot 24 uur hoofdpijn of vermoeidheid krijgen.

Wat koffie met je lichaam doet, komt vooral door cafeïne. Ongeveer 10 minuten na je eerste slokken komt cafeïne in je bloedsomloop terecht. Daarna voel je je meestal minder moe en alerter, en je hartslag en bloeddruk kunnen licht stijgen. Hoe sterk en hoe lang cafeïne werkt, verschilt per persoon: tussen 2 en 12 uur na je laatste tas koffie zijn de effecten meestal afgenomen of verdwenen. Wie dagelijks koffie drinkt en plots stopt, kan na 12 tot 24 uur ontwenningsverschijnselen krijgen, zoals hoofdpijn of vermoeidheid.

Hoe werkt cafeïne in je lichaam?

Cafeïne werkt in je lichaam door de werking van adenosine af te remmen. Adenosine is een stof die zich in de loop van de dag in je hersenen opstapelt en je een vermoeid gevoel geeft. Cafeïne lijkt op adenosine en bezet dezelfde receptoren, waardoor het signaal van vermoeidheid minder doorkomt. Daardoor voel je je na een tas koffie wakkerder. Cafeïne neemt de vermoeidheid dus niet weg, maar maskeert ze tijdelijk. Wanneer je lichaam de cafeïne heeft afgebroken, komt het vermoeide gevoel terug.

Wat gebeurt er na een tas koffie? De tijdlijn

De effecten van een tas koffie volgen een herkenbaar verloop. De tijden in deze tijdlijn zijn richtwaarden en verschillen per persoon.

Na ongeveer 10 minuten: cafeïne in je bloed

Ongeveer 10 minuten na het drinken van koffie komt de cafeïne in je bloedsomloop. Je hartslag en je bloeddruk kunnen dan licht stijgen. Hoe sterk dat effect is, hangt af van de hoeveelheid cafeïne in je tas en van hoe vaak je koffie drinkt.

Na ongeveer 20 minuten: je voelt je alerter

Ongeveer 20 minuten na een tas koffie voel je je meestal alerter en minder moe. Onderzoek wijst erop dat cafeïne de alertheid tijdelijk kan verhogen. Hoe lang dat effect aanhoudt, hangt af van de hoeveelheid cafeïne en van hoe snel jouw lichaam cafeïne afbreekt.

Hoe lang werkt cafeïne? Tussen 2 en 12 uur

Tussen 2 en 12 uur na je laatste tas koffie zijn de effecten van cafeïne meestal afgenomen of helemaal weg. Je lever breekt cafeïne geleidelijk af. Hoe snel dat gaat, verschilt per persoon en hangt onder meer af van je leeftijd, je gewicht, de hoeveelheid cafeïne in de koffie en hoe gewend je bent aan cafeïne. Daarom kan een tas koffie in de late namiddag de ene persoon wakker houden en de andere niet.

Na 12 tot 24 uur: mogelijke ontwenning

Wie regelmatig koffie met cafeïne drinkt en plots stopt, kan na 12 tot 24 uur ontwenningsverschijnselen krijgen. De bekendste zijn hoofdpijn, vermoeidheid en een gedrukte stemming. Volgens een overzichtsstudie van onderzoekers van de Johns Hopkins-universiteit (Juliano en Griffiths, 2004) duren die klachten 2 tot 9 dagen, of tot je opnieuw cafeïne drinkt.

Wat klopt er niet aan de bekende infographic over koffie?

Over koffie en je lichaam circuleert al jaren een infographic met een tijdlijn per uur. De tijdstippen van 10 minuten, 20 minuten en 2 tot 12 uur in dit artikel komen daaruit. Andere beweringen van die infographic laten we bewust weg, omdat we ze niet met betrouwbare bronnen kunnen staven: dat koffie urenlang extra vet verbrandt, dat je lichaam door koffie meer serotonine aanmaakt of dat cafeïne de effecten van alcohol minder merkbaar maakt. Over dat laatste besluit EFSA, de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid, dat cafeïne in gangbare hoeveelheden het gevoel van dronkenschap waarschijnlijk niet maskeert. Koffie maakt je dus niet nuchterder.

Hoeveel cafeïne zit er in een tas koffie?

Hoeveel cafeïne er in een tas koffie zit, hangt af van de koffiesoort, de zetmethode en de grootte van de tas. Robusta bevat van nature meer cafeïne dan arabica. Een overzicht per soort koffie staat in het artikel over hoeveel mg cafeïne er in koffie zit. Wil je koffie drinken met zo weinig mogelijk cafeïne, dan is cafeïnevrije koffie een alternatief; cafeïnevrije koffie bevat nog een kleine hoeveelheid cafeïne. Hoe de cafeïne uit de bonen verdwijnt, lees je in hoe cafeïnevrije koffie gemaakt wordt.

Waarom reageert niet iedereen hetzelfde op koffie?

Niet iedereen reageert hetzelfde op koffie, omdat het lichaam cafeïne niet bij iedereen even snel afbreekt. Leeftijd, gewicht, de hoeveelheid cafeïne en gewenning spelen mee. Wie elke dag koffie drinkt, merkt de effecten van één tas vaak minder sterk dan iemand die zelden koffie drinkt. Ben je zwanger, gevoelig voor cafeïne of twijfel je of koffie bij jou past, bespreek dat dan met je huisarts.