Tas koffie
In het kort: Matig koffie drinken ging in de Harvard-studie samen met een lager sterfterisico, maar bewijst niet dat koffie het leven verlengt. Bij nooit-rokers lag het risico 15% lager bij iets meer dan 3 tot 5 tassen per dag; EFSA noemt tot 400 mg cafeïne per dag veilig voor gezonde volwassenen.

Mensen die met mate koffie drinken, leven volgens grote bevolkingsstudies gemiddeld iets langer, maar die studies tonen een verband en geen bewijs dat koffie zelf je leven verlengt. De bekendste studie over koffie en levensduur komt van de Harvard T.H. Chan School of Public Health en verscheen in 2015. Die studie volgde 208.501 verpleegkundigen en andere gezondheidswerkers gedurende ongeveer 30 jaar. Wie 3 tot 5 tassen koffie per dag dronk, had in die periode een lager risico om te overlijden dan wie geen koffie dronk.

Op deze pagina lees je wat de Harvard-studie precies onderzocht, wat de resultaten wel en niet betekenen en hoeveel cafeïne volgens de Europese voedselveiligheidsautoriteit EFSA geen reden tot bezorgdheid geeft. De informatie vervangt geen medisch advies: heb je vragen over koffie en je eigen gezondheid, bespreek ze dan met je huisarts.

Wat onderzocht de Harvard-studie over koffie en levensduur?

De Harvard-studie over koffie en levensduur (Ding e.a., Circulation, 2015) gebruikte de gegevens van drie lopende Amerikaanse cohortstudies:

  • Nurses' Health Study: 74.890 vrouwen
  • Nurses' Health Study 2: 93.054 vrouwen
  • Health Professionals Follow-up Study: 40.557 mannen

Om de vier jaar vulden de deelnemers een gevalideerde vragenlijst in over wat ze aten en dronken, ook over koffie. Tijdens de opvolging van ongeveer 30 jaar overleden 19.524 vrouwen en 12.432 mannen. De onderzoekers hielden rekening met andere factoren die de levensduur beïnvloeden, zoals roken, lichaamsgewicht, lichaamsbeweging, alcohol en voeding. Bron: Harvard Gazette.

Wat vond de Harvard-studie over koffie?

De Harvard-studie vond dat matig koffie drinken samenging met een lager risico op vroegtijdig overlijden. Het duidelijkste verband zagen de onderzoekers bij deelnemers die nooit gerookt hadden, omdat roken het beeld bij de andere deelnemers vertroebelde. Vergeleken met mensen die geen koffie dronken, lag het sterfterisico bij die niet-rokers:

  • bij 1 tas koffie per dag ongeveer 6% lager
  • bij iets meer dan 1 tot 3 tassen per dag ongeveer 8% lager
  • bij iets meer dan 3 tot 5 tassen per dag ongeveer 15% lager
  • bij meer dan 5 tassen per dag ongeveer 12% lager

Per doodsoorzaak ging koffie samen met minder sterfte aan hart- en vaatziekten, aan neurologische aandoeningen zoals de ziekte van Parkinson, aan diabetes type 2 en door zelfdoding. Voor sterfte aan kanker vonden de onderzoekers geen verband met koffie. Bron: Circulation (PubMed Central).

Speelt cafeïne een rol in het verband tussen koffie en levensduur?

Cafeïne lijkt niet de verklaring voor het verband tussen koffie en levensduur: in de Harvard-studie gold het verband zowel voor gewone koffie als voor cafeïnevrije koffie. De eerste auteur, Ming Ding, wees op andere stoffen in koffie die een rol zouden kunnen spelen, en benadrukte dat er meer onderzoek nodig is naar hoe dat biologisch werkt. Hoe koffie zonder cafeïne gemaakt wordt, lees je in de blog hoe wordt cafeïnevrije koffie gemaakt. Drink je liever koffie met weinig cafeïne, dan vind je bij Café du Jour ook cafeïnevrije koffiebonen.

Wat betekent het verband tussen koffie en een langer leven?

Een verband tussen koffie en een langer leven betekent niet dat koffie de oorzaak is. De Harvard-studie is een observationele studie: de onderzoekers keken naar wat mensen zelf dronken en hoe het hen verging, zonder dat ze de deelnemers koffie lieten drinken of lieten weglaten. Mensen die geregeld koffie drinken, kunnen ook op andere punten anders leven dan mensen die geen koffie drinken. De onderzoekers corrigeerden voor de bekendste van die factoren, maar een observationele studie kan niet alles uitsluiten.

De deelnemers van de Harvard-studie waren bovendien verpleegkundigen en andere gezondheidswerkers in de Verenigde Staten. Of de resultaten even sterk gelden voor andere groepen, blijft een open vraag. De conclusie die je uit de Harvard-studie kan trekken, is daarom bescheiden: matig koffie drinken ging in dit onderzoek niet samen met een hoger sterfterisico. Een reden om met koffie te beginnen als je geen koffie drinkt, geeft de studie niet.

Hoeveel koffie per dag: wat zegt EFSA?

Volgens de Europese voedselveiligheidsautoriteit EFSA geeft tot 400 mg cafeïne per dag bij gezonde volwassenen geen reden tot bezorgdheid over de veiligheid. Voor een enkele portie legt EFSA de grens op 200 mg cafeïne. Voor zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven, geldt volgens EFSA 200 mg cafeïne per dag. Die grenzen tellen alle cafeïne mee, dus ook de cafeïne uit thee, cola en energiedranken. Bron: EFSA.

Een tas filterkoffie van 200 ml bevat volgens EFSA ongeveer 90 mg cafeïne; de grens van 400 mg per dag komt dan overeen met ongeveer vier zulke tassen. Het precieze aantal hangt af van de koffie en de zetmethode. Hoeveel cafeïne er in een tas filterkoffie, een espresso of een tas oploskoffie zit, lees je in hoeveel mg cafeïne zit er in koffie. Wat dat per dag betekent, lees je in hoeveel tassen koffie per dag. Niet iedereen reageert even sterk op cafeïne: word je na een paar tassen onrustig of slaap je slechter, dan is een kleinere hoeveelheid koffie voor jou waarschijnlijk genoeg.