Hete koffie die bij -32 graden in de lucht verdampt
In het kort: Bij -32 graden verandert hete koffie in de lucht in een witte wolk van waterdamp en fijne ijskristallen, doordat kleine druppels snel verdampen en de damp direct bevriest. Dit effect werkt vooral bij strenge vorst van ongeveer -20 tot -30 graden; de koffie bevriest niet volledig en heet vloeistof gooien kan brandwonden veroorzaken.

Gooi je hete koffie bij -32 graden in de lucht, dan lijkt de koffie te ontploffen: ze verandert in een oogwenk in een witte wolk van damp en ijskristallen. Hete koffie verdampt in zeer koude, droge lucht razendsnel, en die waterdamp bevriest meteen. In de video hieronder gooit een man tijdens het rodelen een beker hete koffie over zijn schouder bij -32 graden, met bijzondere beelden als resultaat.

Waarom verandert hete koffie bij -32 graden in een wolk?

Hete koffie verandert bij -32 graden in een wolk omdat de koffie in de lucht uiteenvalt in kleine druppels die meteen verdampen. Koffie bestaat grotendeels uit water. Wanneer je hete koffie in de lucht gooit, valt de koffie uiteen in talloze kleine druppels met samen een groot oppervlak, waardoor er in korte tijd veel waterdamp vrijkomt. Zeer koude lucht kan echter maar weinig waterdamp bevatten. De overtollige waterdamp condenseert daarom meteen tot piepkleine druppeltjes, die bij -32 graden direct bevriezen tot ijskristallen. Zo ontstaat de witte wolk die je in de video ziet.

Bevriest de koffie echt in de lucht?

De koffie bevriest niet als geheel in de lucht. Wat je in de video ziet, is vooral verdampte koffie: de waterdamp condenseert tot een wolk en bevriest tot fijne ijskristallen. Een deel van de vloeibare koffie valt gewoon op de grond of in de sneeuw. De beelden zien er daardoor uit alsof de koffie in de lucht oplost, terwijl het grootste deel van wat je ziet een wolk van ijskristallen is en geen bevroren koffie.

Waarom werkt het niet met koude koffie?

Met koude koffie werkt het effect niet, omdat koude koffie veel trager verdampt dan hete koffie. Hete koffie geeft, net als kokend water, voortdurend waterdamp af; daarom zie je stoom opstijgen boven een tas vers gezette koffie. Gooi je koude koffie of ijskoud water in de lucht, dan komt de vloeistof grotendeels vloeibaar op de grond terecht. Hoe heter de koffie of het water, hoe meer damp er in de koude lucht vrijkomt en hoe duidelijker de wolk wordt.

Hoe koud moet het zijn om hete koffie te laten verdampen?

Hete koffie of kokend water verandert pas goed in een wolk van ijskristallen bij strenge vorst, ongeveer vanaf -20 tot -30 graden. Bij -32 graden, zoals in de video, is de lucht koud en droog genoeg om de waterdamp meteen te laten bevriezen. In België daalt de temperatuur bijna nooit zo laag. De bekendste beelden van dit experiment komen dan ook uit streken met strenge winters, zoals Canada en het noorden van de Verenigde Staten.

Is hete koffie in de lucht gooien gevaarlijk?

Hete koffie of kokend water in de lucht gooien is gevaarlijk, want de hete vloeistof kan op je huid of op omstaanders terechtkomen en brandwonden veroorzaken. Tijdens de koudegolf van eind januari 2019 behandelde het brandwondencentrum van Loyola bij Chicago acht mensen die zich bij dit experiment hadden verbrand, onder wie omstaanders en kinderen (CBS Chicago, februari 2019). Wind kan de hete vloeistof bovendien terugblazen. Brandwondenchirurg Arthur Sanford van Loyola zei in de Chicago Sun-Times dat er geen veilige manier bestaat om het experiment te doen. Kijk dus liever naar de video dan het zelf te proberen.

Hete koffie warm houden in de winter

Hete koffie neem je in de winter het best mee in een goed afgesloten thermoskan, zodat de koffie onderweg warm blijft. Hoe je koffie zo lang mogelijk warm houdt, lees je in het artikel over koffie warm houden in een thermoskan. Wil je weten bij welke temperatuur je koffie zet en drinkt, lees dan hoe warm koffie moet zijn. Koffie voor in de thermoskan zet je het gemakkelijkst als filterkoffie, met gemalen koffie voor de filterkoffiezetter.